Monsoon 2025 : यावर्षीचा मान्सून धक्का देणारा ठरणार? कोणत्या दिवशी पडेल पहिला पाऊस? हवामान विभागाची मोठी घोषणा

Monsoon 2025:- देशातील शेतीव्यवस्थेचे भविष्य आणि शेतकऱ्यांचे नियोजन यामध्ये मान्सूनचा फार मोठा वाटा असतो. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही संपूर्ण देशभरातील शेतकरी आणि शेतीशी संबंधित घटक मान्सूनचा अंदाज जाणून घेण्यासाठी उत्सुक आहेत. भारतात शेतीचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर पावसावर अवलंबून असल्यामुळे, हवामान विभागाचा (IMD) अंदाज अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.

2025 साठी भारतीय हवामान विभागाचा अंदाज

विशेषतः खरीप हंगामासाठी लागणाऱ्या पावसावर अनेक पिकांचे भविष्य अवलंबून असते. यंदा 2025 साठी भारतीय हवामान विभागाने नैऋत्य मोसमी पावसासंदर्भात दिलेला अंदाज सकारात्मक असल्याने शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक ठरू शकतो. आयएमडीचे महासंचालक श्री. एम. महापात्रा यांनी यावर्षी अल निनोचा प्रभाव फारसा जाणवणार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.

अल निनो ही प्रशांत महासागरातील उष्णतेशी संबंधित हवामानविषयक स्थिती आहे, ज्याचा थेट परिणाम भारतातील मान्सूनवर होतो. विशेषतः अल निनोच्या प्रभावामुळे भारतात पावसाचे प्रमाण कमी होण्याची शक्यता असते. परंतु यावर्षी ही शक्यता कमी असून, तटस्थ अल निनो स्थिती राहण्याची चिन्हे आहेत, असे हवामान खात्याने स्पष्ट केले आहे.

2023 मध्ये अल निनोमुळे देशातील पावसात सरासरी 6 टक्क्यांनी घट झाली होती, ज्यामुळे अनेक भागांत दुष्काळजन्य परिस्थिती निर्माण झाली होती. मात्र, 2024 च्या उत्तरार्धात ही स्थिती ओसरली आणि आता 2025 च्या सुरुवातीला हवामान तज्ज्ञांनी दिलेला सकारात्मक अंदाज शेतकऱ्यांमध्ये आशेचा किरण निर्माण करत आहे.

अद्याप एप्रिल महिन्यातला सविस्तर मान्सून अंदाज प्रकाशित व्हायचा आहे, परंतु सुरुवातीचे संकेत उत्साहवर्धक आहेत. हवामान विभागाने स्पष्ट केले आहे की, हिंद महासागर आणि आसपासच्या समुद्रांतील हवामान स्थिती, तसेच वायुदाब आणि तापमान यांचा सखोल अभ्यास करूनच अंतिम अंदाज दिला जाईल.

दरम्यान, सध्या देशातील अनेक भागांत तापमान सामान्यपेक्षा अधिक नोंदवले जात आहे. मार्चच्या शेवटी आणि एप्रिलच्या सुरुवातीलाच उष्णतेच्या लाटा जाणवू लागल्या आहेत. हवामान विभागाच्या म्हणण्यानुसार, एप्रिल ते जून या काळात देशातील बहुतांश भागांमध्ये तापमान उच्च स्तरावर राहण्याची शक्यता आहे.

विशेषतः पूर्व भारतातील काही राज्यांत 10 दिवसांपर्यंत उष्णतेची लाट जाणवू शकते. सामान्यतः देशात दरवर्षी 4 ते 7 दिवस उष्णतेच्या लाटा येतात, पण यंदा ती वाढू शकते, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.

या पार्श्वभूमीवर, शेतकऱ्यांनी पेरणीचे नियोजन करताना उष्णतेचा विचार करणे आवश्यक आहे. जमिनीतील आर्द्रता राखण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे, बियाण्यांची निवड काळजीपूर्वक करणे आणि सिंचन व्यवस्थापनाचे नियोजन करणे अत्यंत गरजेचे ठरणार आहे. तसेच हवामान विभागाचे नियमित अपडेट्स लक्षात घेऊन शेतीसंबंधी निर्णय घेणं हीच शहाणपणाची गोष्ट ठरेल.

जुलै महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात मान्सून होईल सक्रिय

जुलै महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात मान्सून देशभरात सक्रिय होण्याची शक्यता असून, जूनच्या शेवटी केरळच्या किनारपट्टीपासून मान्सूनचा प्रवेश होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. यामुळे देशातील बहुतेक भागांमध्ये जुलै अखेरीस पावसाचा जोर वाढू शकतो.

या वर्षी मान्सून सामान्य ते समाधानकारक राहण्याची शक्यता असून, पेरणी आणि उत्पादन दोन्हीबाबतीत याचा सकारात्मक परिणाम दिसू शकतो. या पार्श्वभूमीवर शेतकरी, कृषी विभाग आणि संलग्न संस्था यांनी योग्य नियोजन करून शाश्वत शेतीच्या दिशेने पावले उचलली, तर नजीकच्या काळात चांगले उत्पादन व त्यातून होणारा आर्थिक लाभ मिळवता येऊ शकतो.